>> Νέα Μέλη
 
 
 
 

Η Ιστορία της Εταιρείας των Φίλων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (1933-1992)

Ο χρόνος κυλά γρήγορα νερό που φεύγει όχι μόνον για τους ανθρώπους, αλλά και για τα Σωματεία.

Πριν 60 ακριβώς χρόνια, το 1933, Κάποιοι παθιασμένοι με τις Ελληνικές αρχαιότητες, δημιούργησαν μια ''Εταιρεία των Φίλων του Αρχαιολογικού Μουσείου''.

Ήταν η εποχή που η Ελλάδα μας, ύστερα από τις μπόρες των πολέμων, άνοιγε τα φτερά της και δημιουργούσε τον Καινούργιο της πολιτισμό. Ήταν η εποχή που μεσουρανούσε η περίφημη ''γενιά του '30'' στη λογοτεχνία, την ποίηση, τις Τέχνες.

Μια δημιουργική μορφή αυτής της πνευματικής ανήσυχης εποχής ήταν ο Μιχαήλ Βλαστός, φιλότεχνος, νομισματολόγος και δωρητής στο Μουσείο μεγάλης συλλογής σπανίων ειδωλίων και αγγείων, που μέχρι σήμερα είναι γνωστά ως ''δωρεά Βλαστού - Σερπιέρη''. Ήταν επίσης Σύμβουλος της Αρχαιολογικής Εταιρείας Αθηνών.

Ο Μιχαήλ Βλαστός είχε την ιδέα να ιδρύσει ένα Σύλλογο, που θα βοηθούσε με αγορές και δωρεές, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, να αποκτήσει διάφορα αρχαιολογικά κομμάτια, από κείνα που κυκλοφορούσαν στην αγορά και προέρχονταν από τυχαία ευρήματα.

Για να εξασφαλίσει την επιτυχία της νεαράς Εταιρείας ήταν απαραίτητο να επιζητήσει - όχι μόνον στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό - τη γενναιόδωρη υποστήριξη πολλών Ελλήνων και Φιλελλήνων, οι οποίοι Θα βοηθούσαν οικονομικά και θα συμπαραστέκονταν Θετικά στο μοναδικό, αλλά φτωχό σε μέσα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

O σπόρος που έριξε ο Μιχαήλ Βλαστός.... βλάστησε και ιδρύθηκε η ''Εταιρεία των Φίλων του Αρχαιολογικού Μουσείου''. Λειτούργησε κανονικά, με Καταστατικό που εγκρίθηκε από το Πρωτοδικείο Αθηνών στις 18 Δεκεμβρίου 1933 και με κεφάλαιο 300.000 δραχμών περίπου, από τις δωρεές των φιλότεχνων Ελλήνων και ξένων.

Καινούργιες όμως θύελλες έπνιξαν τις ωραίες ιδέες και ο δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος σάρωσε τα πάντα... ''Παρήλθον έτη έκτοτε...'' όπως Θα έλεγε ο Κ. Παλαμάς.

Οι μπόρες του πολέμου πέρασαν. Η γαλήνη ξαναγύρισε στη χώρα μας. Το 1958 μια δυναμική και παθιασμένη με την Αρχαιολογία γυναίκα, η Χριστίνα Αντ. Σταθάτου το γένος Ζαψειροπούλου, θυμήθηκε την προπολεμική ''Εταιρεία των Φίλων του Αρχαιολογικού Μουσείου''. Κινητοποίησε φίλους και γνωστούς και ανέσυρε από τη λήθη το παλιό Σωματείο. Το πήρε στοργικά στα δύο της χέρια, το ανασύνταξε, του έδωσε πνοή. Με τους άξιους συνεργάτες της το έθεσε υπό την υψηλή προστασία της Α.Μ. του βασιλέως Παύλου και η ξεχασμένη ''Εταιρεία των Φίλων του Αρχαιολογικού Μουσείου'' στάθηκε στα πόδια της, πρόκοψε κι έγινε το πρώτο πολιτιστικό Σωματείο της Αθήνας.

Η Χριστίνα Σταθάτου, όπως ήταν δραστήρια, με φλογερή ιδιοσυγκρασία, κάλεσε όσους βρήκε από τους παλιούς Εταίρους. Επιστράτευσε πολιτικούς της φίλους, άνοιξε τις πύλες της Εταιρείας στο μεγάλο κοινό. Μια αίτηση μόνον χρειαζόταν να υποβάλει ο ενδιαφερόμενος, που την υπέγραψαν δύο μέλη. Το Δ.Σ. την ενέκρινε κι ο νέος φίλος γινόταν Εταίρος των Φίλων του Αρχαιολογικού Μουσείου.

Η παλιά δράση ανανεώθηκε κι η Εταιρεία μας άνοιξε τα πανιά της για ένα Θαυμαστό ταξίδι στον κόσμο της αρχαίας τέχνης και κυρίως στη συμπαράσταση και τη βοήθεια του Μουσείου μας.

Η ανασύσταση έγινε με Απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών (αρ. 41 00/1 958) που όριζε τριμελή επιτροπή, με την εντολή να συγκαλέσει, εντός διμήνου, Γενική Συνέλευση. Η επιτροπή αυτή αποτελέστηκε από την Ελένη Ευκλείδη, τον Λάμπρο Ευταξία και τον Αλέξανδρο Α. Πάλλη. Στις 19 Μαΐου 1958 συνέρχεται η πρώτη Γενική Συνέλευση της Εταιρείας, στο σπίτι της Χριστίνας Σταθάτου, στην οδόν Πατριάρχου Ιωακείμ, αρ. 53, εκεί που γίνονταν πολλές φορές και τα Συμβούλια κατά τα τελευταία χρόνια - γύρω στα 1980 - όταν η Πρόεδρος ένοιωθε ''αδιάθετη''.

Γι' αυτή την ιστορική για την Εταιρεία μας Συνέλευση, Πρόεδρος αναλαμβάνει ο Αλέξανδρος Αλεξάνδρου Γιάλλης, Γραμματεύς ο Λάμπρος Ευταξίας και ψηφολέκτες ορίζονται οι: Λάμπρος Ευταξίας και Λάμπρος Απέργης. Κατά την πρόοδο της Συνέλευσης εκλέγονται με μυστική ψηφοφορία για το Δ.Σ. οι: Ελένη Ευκλείδου, Ελένη Αντ. Σταθάτου, Χριστίνα Αντ. Σταθάτου, Ντιντή Σερπιέρη - το γένος Βλαστού, Αλέξανδρος Α. Πάλλης, Δημήτριος Σισιλιάνος, Βασίλειος Μόστρας, Κωνσταντίνος Ηλιάσκος, Λάμπρος Ευταξίας, Παναγιώτης Ζέπος, Μαρίνος Καλλιγάς, Χρήστος Καρούζος, Γιάννης Μηλιάδης και Λάμπρος Απέργης.

Στην πρώτη αυτή Γενική Συνέλευση ορίστηκε η Συνδρομή της Εταιρείας σε 100 δραχμές ετησίως και επιπλέον συμβολική συνδρομή 100 δραχμών για τα έτη 1940 -1957 που δεν είχε δραστηριοποιηθεί η Εταιρεία.

Την 4η Ιουνίου 1958 συνήλθε στην οικία της Χριστίνας Σταθάτου το πρώτο Δ.Σ. με τα μέλη που εξέλεξε η Γ.Σ. της 19.5.1958. Ο Σύμβουλος Αλέξανδρος Α. Πάλλης καλεί το Συμβούλιο όπως, σύμφωνα με το άρθρο του Καταστατικού, προβεί στην εκλογή: Προέδρου, 3 Αντιπροέδρων, ενός Γραμματέως και ενός Ταμείου. Και το πρώτο Πρακτικό της 4.6.1958 γράφει: ''Γενομένης μυστικής, δια ψηφοδελτίων, ψηφοφορίας εξελέγη- σαν παμψηψεί: Πρόεδρος κ. Αλέξ. Α. Πάλλης, Αντιπρόεδροι η κ. Χριστίνα Σταθάτου, ο κ. Δημ. Σισιλιάνος και ο κ. Βασίλειος Μόστρας, Γραμματεύς ο κ. Λάμπρος Απέργης, Ταμίας ο κ. Κων. Ηλιάδης. Σύμόσυλοι οι Κυρίες: Ελένη Α. Σταθάτου, Ντίντη Σερπιέρη, Ελένη Ευκλείδου, και οι Κ.Κ. Λάμπρος Ευταξίας, Παναγιώτης Ζέπος Χρήστος Καρούζος, Γιάννης Μηλιάδης και Μαρίνος Καλλιγάς''.

Το νέον Δ.Σ. αποφασίζει να αποστείλει Εγκύκλιον στα μέλη της Εταιρείας να τους αναγγείλει την ανασύστασή της και την ορισθείσα από τη Γ.Σ. συνδρομή των Μελών. Επίσης αναθέτει στον Παναγιώτη Ζέπο τη μελέτη του Καταστατικού, με το σκοπό να τροποποιηθούν τα άρθρα εκείνα που χρειάζονταν εκσυγχρονισμό, ώστε να αποβαίνει ευχερέστερη η λειτουργία της Εταιρείας.

Με πρόταση του Προέδρου Α.Α. Πάλλη εκλέγεται με μυστική ψηφοφορία επίτιμο μέλος η Ρεγγίνα Μιχαήλ Βλαστού, χήρα του αείμνηστου ιδρυτή της Εταιρείας. Μ' αυτά τα Θέματα λύεται η πρώτη Συνεδρίαση. Από κει και Πέρα η εξέλιξη της Εταιρείας ακολουθεί ένα λαμπρό δρόμο. Πρώτα-πρώτα, οι Γ.Σ. και τα Δ.Σ. δεν γίνονται πια στο σπίτι της Χριστίνας Σταθάτου, αλλά σε κεντρικές αίθουσες των Αθηνών, όπως είναι η Λέσχη της Mobil Oil (Πανεπιστημίου 10). Αργότερα ο Παναγιώτης Ζέπος παραχωρεί τις αίθουσες του Ελληνικού Ινστιτούτου Διεθνούς Δικαίου (Σόλωνος 73). Από το 1974 οι Συνελεύσεις και οι συγκεντρώσεις γίνονται στο Αμφιθέατρο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (Τοσίτσα 1).

Στο μεταξύ έχει τροποποιηθεί το παλιό Καταστατικό του 1933 και εγκρίθηκε το νεώτερο με απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών (19926/1958). Αργότερα έγινε μια ακόμα τροποποίηση, με την υπ' αριθμ. 3370/1 972 απόφαση του ίδιου Πρωτοδικείου. Και μια ακόμη που δεν είναι και η τελειωτική, αφού ετοιμάζεται και το νέο Καταστατικό, έγινε με την υπ' αρ. 3940/1 989 απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών.

Από το 1960 αρχίζει η δραστηριοποίηση των πόρων της Εταιρείας για τον τεχνικόν εξοπλισμό του Μουσείου, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Στην πρώτη της φάση η Εταιρεία είχε προσφέρει στο Μουσείο, εκτός από δύο Προθήκες από δρυ και κρύσταλλο για να εκτίθενται τα αρχαία αντικείμενα και διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα, που προήρχοντο από τυχαίες και λαθραίες - δυστυχώς - ανασκαφές.

Αλλά και στην δεύτερη φάση η Εταιρεία, ανάλογα Πάντα με την επάρκεια η μη των πόρων της, εφοδιάζει το Μουσείο με διάφορα αντικείμενα. Ανάμεσα σ' αυτά είναι μια λήκυθος, μια ερυθρόμορφη πελίκη (δωρεά του αρχαιοπώλη Μαρτίνου) κι ένας χάλκινος θώρακας. Επίσης εδωρήθη μέρος της Συλλογής Ρουσσοπούλου, πήλινον ειδώλιον Αφροδίτης επί θρόνου και πήλινος πεσσός του Ζ' αιώνος.

Εκτός από τα αρχαία αντικείμενα που πλουτίζουν τις Συλλογές του Μουσείου, δωρίζονται και πρακτικά αντικείμενα, που Βοηθούν στον τεχνικό εξοπλισμό του Μουσείου. Ανάμεσα σ' αυτά είναι μια μεταλλική κινητή σκαλωσιά, μια προθήκη, μια συσκευή αποστάξεως και ξηραντικοί κλίβανοι, για τον εξοπλισμό του Χημείου. Κι ανάμεσα στ' άλλα: σύστημα μικροφώνου, ηλεκτρικό σάρωθρο, εγκατάσταση μηχανημάτων θερμάνσεως και αερισμού, φωτογραφικές μηχανές, εκτυπωτικό μηχάνημα και πολλές μικρότερες συσκευές που εξυπηρετούν και διευκολύνουν τις καθημερινές ανάγκες των υπηρεσιών του Μουσείου.

Η Εταιρεία, βέβαια, δεν είναι κερδοσκοπική και όλους τους πόρους που προέρχονται από συνδρομές, δωρεές, κλπ. διαθέτει για την υλική ενίσχυση και την αρτιότερη λειτουργία του Μουσείου. Πάνω απ' όλα, είναι η ηθική συμπαράσταση και η συνεχής προσπάθεια για την καλλιέργεια του φιλάρχαιου πνεύματος σε όσο το δυνατόν ''πλατύτερη και βαθύτερη έκταση'', με τη βοήθεια πάντοτε και τη στενή συνεργασία των εκάστοτε διευθυντών του Μουσείου.

Η Εταιρεία ανέπτυξε και πνευματικές δραστηριότητες, με διαλέξεις που έγιναν από εκλεκτούς ομιλητές, και πάντα, τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια, στην Αρχαιολογική Εταιρεία. Τον πρώτο χρόνο της ανασύστασής της η Εταιρεία έκανε μια εκπληκτική παρουσία. Στις 20 Μαρτίου 1959, στην κατάμεστη Αίθουσα της Αρχαιολογικής Εταιρείας, μίλησε ο Διευθυντής της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, αείμνηστος Ιωάννης Παπαδημητρίου, με θέμα ''Τα Ελληνικά αρχαιολογικά ευρήματα και τα Μουσεία μας''. Τη διάλεξη ετίμησε με την παρουσία του ο Υπουργός Παιδείας Κωνσταντίνος Βογιατζής. Ο ίδιος, ο Ιωάννης Παπαδημητρίου μίλησε και για ''Τα αρχαιολογικά ευρήματα του Πειραιώς'' στην ίδιαν Αίθουσα, στις 26 Μαρτίου 1960.

Στις 14 Ιανουαρίου 1960 έγινε μια ωραία ομιλία στην Αθηναϊκή Λέσχη, με ομιλητή τον Πρόεδρό της και μέλος της Εταιρείας Δημήτριον Σισιλιάνο. Θέμα: ''Τα αρχαία ελληνικά νομίσματα''.

Στα επόμενα χρόνια θ' ακολουθήσουν πολλές ομιλίες με προσωπικότητες της Αρχαιολογίας και της Ιστορίας. Στη Γεν. Συνέλευση της 28 Φεβρουαρίου 1963 παραιτείται από το αξίωμα του Προέδρου του Δ.Σ. ο Αλέξανδρος Αλεξάνδρου Πάλλης και παμψηφεί εκλέγεται στη θέση του η Χριστίνα Σταθάτου.

Με την νέα Πρόεδρο οι δραστηριότητες πολλαπλασιάζονται. Είναι η χρυσή εποχή της Εταιρείας μας. Καινούργιοι Πόροι εξευρίσκονται και Βοηθούν το Μουσείο. Ήδη από το 1960 αρχίζουν να τυπώνονται τα πρώτα δελτάρια που απεικονίζουν αντικείμενα του Αρχαιολογικού Μουσείου σε θαυμάσιες εκτυπώσεις του οργανισμού ''Ασπιώτη - Έλκα''. Οι κάρτες αυτές με την Πρωτοτυπία και την χάρη τους γίνονται ανάρπαστες στις γιορτές των Χριστουγέννων και του Πάσχα από Εταιρείες, Οργανισμούς και ιδιώτες.

Το Υπουργείο Πολιτισμού εκτιμώντας το συντελούμενο από την Εταιρεία έργο, την ηθική και υλική συμπαράσταση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ακόμα και την καλλιέργεια και διάδοση του φιλάρχαιου πνεύματος, παρέχει εις ανταπόδοση στα μέλη της Εταιρείας Δελτίον ελευθέρας εισόδου στους αρχαιολογικούς Χώρους και τα Μουσεία. Μη ξεχνάμε ότι το προνόμιο αυτό υπάρχει σε δύο μόνον Εταιρείες: Την αξιοσέβαστη, πρεσβυγενή Αρχαιολογική Εταιρεία και τη δική μας. Αυτό είναι έργο - και αξίζει να μνημονεύεται με ευγνωμοσύνη - του Ιωάννη Παπαδημητρίου και του Νικολάου Γιαλούρη.

Μια άλλη ωραία πνευματική εκδήλωση που παρέχει η Εταιρεία στα Μέλη της είναι οι ξεναγήσεις. Οι πρώτες ξεναγήσεις έγιναν στο Αρχαιολογικό Μουσείο από τον Χρήστο Καρούζο και στο Μουσείο Ακροπόλεως από τον Γιάννη Μηλιάδη. Ακολούθησαν πάμπολλες και συνεχίζονται μέχρι σήμερα.

Το 1963 ο Χρήστος Καρούζος, πρώτος, προτείνει να γίνονται εκδρομές σε αρχαιολογικούς χώρους, με ειδικούς ομιλητές. Αυτό, βέβαια, στάθηκε η μεγάλη ικανοποίηση και χαρά των μελών μας. Όλα τα Δ.Σ. δεν σταματούν να παρέχουν αυτή την επιστημονική και φυσιολατρική ευκαιρία στα μέλη μας. Σ' αυτό μας βοήθησαν σι άριστοι Αρχαιολόγοι όλης της Ελλάδος - πάντοτε αφιλοκερδείς - που τους ευχαριστούμε από καρδιάς και απ' αυτή τη Θέση.

Οργανώθηκαν εκδρομές με τη βαθύτερη σκοπιμότητα να γνωρίσουν τα μέλη μας όχι μονάχα την Ελλάδα, Το μεγαλείο της αρχαίας μας ιστορίας, τους αρχαιολογικούς και ιστορικούς τόπους, τα μνημεία, με τους καλύτερους ερμηνευτές, όπως ήταν ο Νικόλαος Πλάτων και ο Αναστάσιος Ορλάνδος, αλλά και τις φυσικές ομορφιές της χώρας μας. Αξέχαστες Θα μείνουν οι εκδρομές στις Μυκήνες και την Ελευσίνα με τον Γεώργιο Μυλωνά, στη Βεργίνα και τη Θεσσαλονίκη με τον Μανώλη Ανδρόνικο, στην Ολυμπία με τον Νικόλαο Γιαλούρη, στο Δίον με τον Δημήτριο Παντερμαλή, στις ΝεολιΘικές Ακροπόλεις της Θεσσαλίας με τον Γεώργιο Χουρμουζιάδη και στη χριστιανική Θεσσαλία με τον Λάζαρο Δεριζιώτη. Όλες αυτές οι εκδρομές - και άλλες πολλές, που δεν είναι δυνατόν να αναφερθούν, μέσα στα 40 χρόνια που πέρασαν - ήταν πραγματικά σεμινάρια, μαθήματα ανεπανάληπτα Ιστορίας της Τέχνης και του Πολιτισμού.

Ακόμα, στον Τομέα της ψυχαγωγίας, έγινε μια μοναδική σε επιτυχία Συνεστίαση στην Grande Bretagne, για να γιορταστεί η Προσφορά του αλησμόνητου Γενικού Γραμματέα της Εταιρείας, Σπύρου Βασιλείου. Τότε μίλησαν ο καθηγητής Γεώργιος Καββαδίας και η αρχαιολόγος Αντιγόνη Χατζηθεοδώρου. Οι δραστηριότητες αυτές συνεχίζονται άγρυπνα, με προοπτικές να διευρύνονται πάντοτε. Το σημερινό Δ.Σ. με την πολύτιμη βοήθεια και συνεργασία της Διευθύντριας του Μουσείου κ. 'Ολγας Αλεξανδρή-Τζάχου, που από καρδιάς ευχαριστούμε για τη συμπαράστασή της, αναζητεί τη βελτίωση, ακόμα και την εξύψωση της αποστολής και των Θετικών επιτευγμάτων, για να έχουμε πιο κοντά τους φίλους μας και να συμπαριστάμεθα στο πρώτο Μουσείο, όχι μόνον της Ελλάδος, αλλά και μοναδικό σ' ολόκληρη την οικουμένη, φάρο αληθινό, που ρίχνει άπλετο το φως του στα περασμένα και μ' αυτό το ανέσπερο και διαχρονικό φως, φωτίζει και θα φωτίζει πάντα τις μελλούμενες γενιές.

 
 
 
 
 
       
ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ
© ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ 2009-2016
Πίσω στο www.namuseum.gr >>
 
 
Webdesign>>Archi_Con
  Development >> Μ. Κarageorgou