Αναπαράσταση χρήσης επίνητρου...>>
   
 
   
 

Αττικό ερυθρόμορφο επίνητρο

Γύρω στο 425 π.Χ.
Έργο του «Ζωγράφου της Ερέτριας»
Μήκος: 0,26μ. Ύψος: 0,16μ.
Από την Ερέτρια
Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο 1629
Xώρος έκθεσης: Περιοδική έκθεση «Ερέτρια. Ματιές σε μια αρχαία πόλη», Προθήκη αρ. 30.

Το επίνητρον της Ερετρίας είναι το διασημότερο του είδους λόγω, κυρίως, της πλούσιας και εξαιρετικής διακόσμησής του.

Τα επίνητρα ήταν ημικυλινδρικά σκεύη κατά κύριο λόγο ξύλινα -αν και τα σωζόμενα παραδείγματα είναι πήλινα- που χρησίμευαν για το ξάσιμο μαλλιού. Οι εγχάρατες φολίδες στη ράχη τους παραπέμπουν στη λειτουργία αυτή. Όπως δείχνει μία μοναδική παράσταση επινήτρου στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο με αρ. 2179, προσαρμόζονταν στο μηρό σα σαμάρι και για το λόγο αυτό ονομάζονταν και όνοι (γάιδαροι). Στις διακοσμητικές ζωφόρους κατά μήκος των μακρών πλευρών και του κλειστού άκρου τους κυριαρχεί ο κόσμος της γυναίκας (η επεξεργασία του μαλλιού, σκηνές γυναικωνίτη, συνάντηση γυναικών με άνδρες). Σπανιότερες είναι οι απεικονίσεις Αμαζόνων, Μαινάδων, πολεμιστών ή ιππικών αγώνων. Όλες, όμως, μαρτυρούν για τη ζωή των γυναικών των πολιτών (αστών), κρίνοντας από την ένδυση και την κόμμωσή τους. Δεν είναι βέβαιο ότι τα πήλινα επίνητρα ήταν χρηστικά. Θεωρούνται γαμήλια δώρα, τα οποία, στη συνέχεια, ανατέθηκαν σε ιερά ή συνόδευσαν τις κατόχους τους στον τάφο, χωρίς να αποκλείεται και ο εξ αρχής αναθηματικός προορισμός.

Στο συγκεκριμένο έργο οι μορφές ταυτίζονται με επιγραφές: στη μία πλευρά οι φίλες της Άλκηστης την επισκέπτονται στη νυφική παστάδα στο παλάτι του Άδμητου,την επόμενη ημέρα του γάμου της (επαύλια). Της φέρνουν άνθη και στολίζουν δύο γαμικούς λέβητες και μία λουτροφόρο, αγγεία για τελετουργικούς, γαμήλιους καθαρμούς αλλά και επιτύμβια σήματα όσων πέθαιναν πρόωρα.

Στην άλλη πλευρά μία ακόμη χαριτωμένη νύφη, η Αρμονία, θυγατέρα του Άρη και της Αφροδίτης και σύζυγος του Κάδμου, πλαισιώνεται από τις προστάτιδες θεότητες του γάμου, την Αφροδίτη, τον Έρωτα, τον Ίμερο, την Ήβη.

Στο κλειστό άκρο πίσω από τη γυναικεία προτομή, πιθανώς της Αφροδίτης, η Θέτις αγωνίζεται, μεταμορφωμένης διαδοχικά σε φίδι, λέοντα κλπ., να ξεφύγει από τον ερωτικό εναγκαλισμό του Πηλέα, τον οποίο προόριζαν οι θεοί για σύζυγό της.

Ο «Ζωγράφος της Ερετρίας» πήρε το όνομά του από το σκεύος αυτό με τον άψογο σχεδιασμό, την αριστουργηματική προσαρμογή των σκηνών και το ήθος που αποπνέουν. H μικρογραφική δημιουργία δεν υπολείπεται σε χάρη και κομψότητα των γλυπτών του Παρθενώνα ή εκείνων στο θωρακείο της Αθηνάς Νίκης.

Βιβλιογραφία: Β. Φιλιππάκη, Αγγεία του Εθνικού Μουσείου Αθηνών (Αθήνα χ.χ.) 114-117. Γ. Τζεδάκις (επιμ.), Από τη Μήδεια στη Σαπφώ. Ανυπότακτες γυναίκες στην αρχαία Ελλάδα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, 20 Μαρτίου-10 Σεπτεμβρίου 1995 (Αθήνα 1995) 96-97 [Α. Κοτταρίδου]. P. Badinou, La laine et le parfum. Epinetra et alabasters. Forme, iconographie et function, Recherche de ceramique attique feminine (Monographs of antiquity II, Louvain-Dudley 2003) 2-50.

 
 
 
 
 
 
Θέση στο μουσείο

 
     
     
                         
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ  
 
© ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 2008-2012
El