Η Κυπριακή Συλλογή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου...>>
   
 
   
 

Κυπριακά γυναικεία ειδώλια

Υλικό: Πηλός
Ύψος: 0,15-0,19μ.
Χρονολόγηση: Υστεροκυπριακή ΙΙ περίοδος (1450-1200 π.Χ.)
Χώρος έκθεσης: Aίθουσα 64 (Συλλογή Κυπριακών Αρχαιοτήτων) αρ. 14646, 22654, 11935α, 11935β

Αυτά τα χειροποίητα, κοίλα ειδώλια γυναικών είναι τυπικά δείγματα της δακτυλιόσχημης κεραμικής της Υστεροκυπριακής ΙΙ περιόδου. Αποδίδονται μετωπικά, γυμνά και με πτηνόσχημη κεφαλή, ενώ ανατομικές λεπτομέρειές τους δηλώνονται με εγχάραξη. Αποτελούνται από τρία μέρη, συγκολλημένα μεταξύ τους πριν από την όπτηση. Στη συμπαγή κεφαλή κυριαρχούν η προεξέχουσα γαμψή μύτη, οι δύο εμπίεστοι κυκλίσκοι των ματιών και τα συμμετρικά πτερύγια των αυτιών με ζεύγος οπών στο καθένα για δακτυλιόσχημα ενώτια. Το πτηνόσχημο πρόσωπο παραπέμπει σε συριακά πρότυπα. Ο διευρυνόμενος στους γοφούς κορμός και τα μειούμενα προς τα κάτω άκρα έχουν διαμορφωθεί γύρω από ξύλινο πυρήνα, ο οποίος απομακρυνόταν πριν από την όπτηση. Οι μορφές φέρουν τα χέρια στο στήθος είτε, σε άλλα παραδείγματα, στη μέση ή κρατούν βρέφος ή πτηνό. Οι εγχάρακτοι δακτύλιοι στη βάση του λαιμού ίσως υπαινίσσονται περιδέραιο. Γραμμές χαράσσονται επίσης επάνω από τον ομφαλό και -κατά περίπτωση- χιαστί μεταξύ των μαστών. Το ηβικό τρίγωνο ορίζεται με διπλή γραμμή και εσωτερικά φέρει εγχάρακτα λοξά γραμμίδια σε οριζόντιες σειρές. Οι μορφές φαίνεται ότι ακροβατούν.

Ειδώλια αυτού του τύπου προέρχονται κυρίως από τάφους στην Κύπρο και πιθανολογείται ότι συμβολίζουν την αναγέννηση. Ενδείξεις για τελετές γονιμότητας σε υπαίθρια κυπριακά ιερά απαντούν σε όλη τη διάρκεια της Χαλκοκρατίας.

Η σημαντικότερη θεότητα στη Μεγαλόνησο, ήδη από τη Χαλκολιθική Εποχή (3900-2500 π.Χ.) ήταν η Μεγάλη Θεά με σπουδαιότερο κέντρο λατρείας την περιοχή της Πάφου. Η θεά είχε ανατολική προέλευση και προστάτευε την ευφορία της γης και τη γονιμότητα. Η Μεγάλη Θεά υιοθετήθηκε με το όνομα Άνασσα από τους Αχαιούς αποίκους, οι οποίοι έφθασαν στην Κύπρο το 12ο-11ο αι. π.Χ. Προστάτευε το βασιλέα, το κράτος και, μαζί με το «θεό του ταλάντου», τη μεταλλουργία. Αργότερα οι Έλληνες της Μητροπολιτικής Ελλάδας ενέταξαν τη Μεγάλη Θεά της Κύπρου στο ελληνικό πάνθεον με το όνομα Αφροδίτη, η οποία από τον Όμηρο αναφέρεται ως Κύπρις, ενώ ο Ησίοδος θεωρεί ως γενέθλιο τόπο της την Κύπρο. Όταν οι Φοίνικες εγκαταστάθηκαν στο Κίτιο τον 9ο αι. π.Χ. ταύτισαν τη Μεγάλη Θεά με την κύρια θεά τους την Αστάρτη.

Βιβλιογραφία: V. Karageorghis, The coroplastic art of ancient Cyprus, II. Late Cypriote II-Cypro-Geometric III (Λευκωσία 1993) 3-12. Του ιδίου, Αρχαία κυπριακή τέχνη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών (Αθήνα 2003) 82-83.

 
 
 
 
 
 
|
 
     
     
                         
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ  
 
© ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 2008-2012