Αναπαράσταση χρήσης παρωπίδας ίππου...>>
   
 
   
 

Χάλκινη δεξιά παρωπίδα ίππου

Βορειοσυριακό έργο του 9ου αι. π.Χ.
Mήκ. 19 εκ.
Από το ιερό του Απόλλωνος Δαφνηφόρου στην Ερέτρια
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Χ 15070
Χώρος έκθεσης: Περιοδική έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο «ΕΡΕΤΡΙΑ. Ματιές σε μια αρχαία πόλη», Προθήκη 58, αρ. 2
(για το διάστημα 27 Απριλίου - 25 Αυγούστου 2010)

Πρόκειται για σπάνιο αντικείμενο στον ελληνικό χώρο. Φέρει ανάγλυφη παράσταση ανδρικής μορφής με βραχύ ζωσμένο χιτωνίσκο, η οποία κρατεί από την ουρά, με τα εκτεινόμενα και ανυψωμένα χέρια, δύο αιλουροειδή και ακολουθείται από τρίτο. Η μακριά κόμη του άνδρα πέφτει στους ώμους. Το άνω μέρος του κορμού αποδίδεται μετωπικό, το κάτω σε κατατομή. Το θέμα του δεσπότη των αγρίων ζώων (Πότιος θηρών) και του μαχόμενου ήρωα εναντίον λεόντων είναι προσφιλές στην τέχνη του 8ου αι. π.Χ., αφού υιοθετείται στην οπλοτεχνία, την κοσμηματοτεχνία και την κεραμεική.

Η εγχάρακτη επιγραφή «αυτό που προσέφερε ο Χαντάντ στον κύριό μας Ασαήλ τη χρονιά που πέρασε το ποτάμι» (πλήρως ορατή μόνον στη ραδιογραφία), επάνω από τον άνδρα και το ζώο που πλησιάζει, είναι αραμαϊκή και αποκαλύπτει ότι η παρωπίδα είχε προσφερθεί στο βασιλέα Ασαήλ της Δαμασκού. Στο ιερό του Δαφνηφόρου Απόλλωνος κατέληξε προφανώς μέσω δωρεάς ή/και ανταλλαγής της. Χάλκινα, κατά κύριο λόγο, ενεπίγραφα αντικείμενα από την Ανατολική Μεσόγειο αφιερώνονταν σε ελληνικά ιερά ή συνόδευαν τους εύπορους κατόχους τους στον τάφο. Το ιερό του Δαφνηφόρου Απόλλωνος στην Ερέτρια δέχθηκε κατά τους Γεωμετρικούς χρόνους αναθήματα από ολόκληρο το γνωστό κόσμο. 'Ενας αποθέτης του περιείχε το σημαντικότερο σύνολο ανατολικών και αιγυπτιακών εισαγωγών στον ελλαδικό χώρο κατά τον 8ο αι. π.Χ. Αξιοσημείωτο είναι μάλιστα το γεγονός ότι άλλη μία δεξιά παρωπίδα ίππου με ίδια διακόσμηση, προφανώς έργο του ίδιου τεχνίτη, έχει βρεθεί στις ανασκαφές σε άλλο χώρο του ιερού.

Ένα σφυρήλατο, τραπεζιόσχημο προμετωπίδιο ίππου (820-810 π.Χ.) από το ιερό της Ήρας στη Σάμο (Ηραίο) με αραμαϊκή επιγραφή «αυτό είναι που ο HDR πρόσφερε στον κύριό μας Αζαήλ, που κατάγεται από την πεδιάδα του Basan, προμετωπίδιο για τον αξιοσέβαστο κύριό μας» θεωρείται ότι αποτελεί μέρος της ίδιας ιπποσκευής με την ενεπίγραφη παρωπίδα από την Ερέτρια. Απεικονίζει τέσσερις γυμνές γυναίκες σε δύο σειρές, οι οποίες πατούν σε κεφαλή αιλουροειδούς και επιστέφονται από πτερωτό ηλιακό δίσκο.

Βιβλιογραφία: Ν. Κούρου, «Εύβοια και Ανατολική Μεσόγειος στις αρχές της πρώτης χιλιετίας (ή το προοίμιο της εμφάνισης του ελληνικού αλφαβήτου)», Αρχείο Ευβοϊκών Μελετών 29 (1990-1991) 240, 248-251. Ν. Σταμπολίδης, Πλόες. Από τη Σιδώνα στη Χουέλβα. Σχέσεις λαών της Μεσογείου 16ος- 6ος αι. π.Χ., Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Αθήνα 2003) 366 αρ. *522 [Μ. Μπρεδάκη-Ν. Σταμπολίδης], 477 αρ. 860 και 861 [Β. Γιαννούλη, Α. Ψάλτη αντιστοίχως].

 
 
 
 
 
 
Θέση στο μουσείο

 
     
     
                         
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ  
 
© ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 2008-2012
El