Το Καβείριο της Θήβας...>>
   
 
   
 

Καβειρικοί σκύφοι

Υλικό: Πηλός
Μήκος: 1,35μ.
Προέλευση: Ιερό του Καβείρου και του Παιδός πλησίον της Θήβας
Χρονολόγηση: Τέλη 5ου-αρχές 4ου αι. π.Χ.
Αρ. κατ. - Θέση έκθεσης:
αρ. 8 (αρ. κατ. 10466), 15 (αρ. κατ. 10426), Αίθουσα 56, Προθήκη 142


Αγγεία αυτού του ιδιότυπου σχήματος με χαρακτηριστικές δακτυλιόσχημες λαβές κατασκευάζονταν αποκλειστικά για τις ανάγκες του Καβειρίου, ενός ιερού προς τιμήν του Καβείρου και του Παιδός πλησίον της Θήβας. Για θρησκευτικούς λόγους έφεραν μελανόμορφη διακόσμηση, ενώ οι παραστάσεις τους στην πλειονότητά τους είναι γελοιογραφικές, παρωδίες μυθολογικών θεμάτων ή τελετουργιών.

Στο ιερό λάμβαναν χώρα μυστηριακές τελετές για την εξασφάλιση της γονιμότητας ανθρώπων, ζώων και της γης αλλά και για την προστασία των νέων στις διάφορες ηλικιακές φάσεις, Σημαντικό ρόλο στην καβειρική λατρεία κατείχαν τα τελετουργικά συμπόσια, αφού ο Κάβειρος είχε τα χαρακτηριστικά του Διονύσου. Για το λόγο αυτό είναι διάχυτη η διονυσιακή ατμόσφαιρα στα αγγεία του Καβειρίου. Κλαδιά με κισσόφυλλα ή κλήματα με τσαμπιά σταφύλια συμπληρώνουν πολύ συχνά τις παραστάσεις ή αποτελούν και τη μοναδική διακόσμησή τους.

Σε έναν από τους μεγαλύτερους σκύφους του Καβειρίου ύψους 30-32 εκατοστών μετά από τη συγκόλληση των οστράκων, απεικονίζεται στη μία όψη σκηνή συμποσίου και στην άλλη πομπή λατρευτών προς τον ανακεκλιμένο Κάβειρο, εμπρός από τον οποίο στέκεται βόδι, προφανώς προοριζόμενο για θυσία. Θεωρείται έργο του Ζωγράφου του Καβείρου.

Η σκηνή σε δύο άλλα όστρακα καβειρικού σκύφου είναι αλληγορική, αφού οι υπαινιγμοί στην υφαντική τέχνη -βάσει των επιγραφών στις μορφές- παραπέμπουν στα Μυστήρια των Ορφικών. Η Κράτεια (=Δύναμη) αγκαλιάζει τον Μίτο (την κλωστή του στήμονα, μια αλληγορία του σπέρματος). Δίπλα τους απεικονίζεται ο καρπός της ένωσής τους, ο Πρατόλαος (πρώτος άνθρωπος, πρώτος λαός). Ο μύθος αυτός της γένεσης της ανθρωπότητας διαδραματίζεται μπροστά στα μάτια του ανακεκλιμένου θεού Καβείρου και του γιού του και οινοχόου του, του Παιδός. Σε ένα μικρό όστρακο του ίδιου αγγείου εμφανίζεται η μορφή της Σατύρας. Θεωρείται έργο του Ζωγράφου του Καβείρου.

Βιβλιογραφία: P. Wolters G. Bruns,Kabirenheiligtum bei Theben 1 (Βερολίνο 1940) 95-128
Χ. Αβρονιδάκη, Ο Ζωγράφος του Άργου. Συμβολή στην έρευνα της βοιωτικής ερυθρόμορφης κεραμικής στο β΄μισό του 5ου αιώνα π.Χ. (Δημοσίευμα 97 του Τ.Α.Π.Α., Αθήνα 2007) 98-103.

 
 
 
 
 
 
|
 
     
     
                         
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ  
 
© ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 2008-2012