Μέρη από επιτραπέζια αιγυπτιακά παιχνίδια σενέτ

Υλικό: Ξύλο (τα πόδια), φαγεντιανή (τα πιόνια)
Προέλευση: Aίγυπτος, Συλλογές Δημητρίου και Ρόστοβιτς.
Χρονολόγηση: Νέο Βασίλειο (1550-1075 π.Χ.).
Διαστάσεις: Ύψος ποδιών 11,1 εκ. (αρ. ευρ. 7038), ύψος πιονιών κυμαινόμενο μεταξύ 0,15-0,31εκ. (αρ. ευρ. 2877-9, 2885, Π 587, Π 807)
Χώρος έκθεσης: Αίθουσα 41, Προθήκη, αρ.1

H αναπαράσταση αποτελείται από τα πόδια ενός κιβωτίου σενέτ και πιόνια προερχόμενα από διαφορετικά παιχνίδια. Tο σενέτ ήταν ένα από τα πιο δημοφιλή επιτραπέζια παιχνίδια των Αιγυπτίων, για πολιτιστικούς και θρησκευτικούς λόγους.

Η λέξη στα ιερογλυφικά σημαίνει διάβαση ή δοκιμασία. Παιζόταν σε επίπεδες πλάκες από λίθο ή φαγεντιανή ή σε περίτεχνα κιβώτια από ξύλο ή φαγεντιανή. Η επιφάνεια του παιχνιδιού έφερε εγχάρακτο κάνναβο και σύμβολα σε ορισμένα τετράγωνα. Περιελάμβανε 3 σειρές με 10 τετράγωνα. Περιστασιακώς κάποιες από αυτές τις πλάκες έφεραν στην οπίσθια όψη κάνναβο με μόνον 20 τετράγωνα (ονομαζόταν τσάου και ίσως σήμαινε «κλέφτες»). Απαραίτητα για το παιχνίδι ήταν τα πιόνια. Κάθε ένας από τους δύο αντιπάλους είχε πέντε πιόνια κωνικού ή δισκοειδούς σχήματος ή διαφόρου χρώματος. Κάποιες φορές τα πιόνια είχαν τη μορφή γονατιστών ή δεμένων αιχμαλώτων ή ακόμη παρίσταναν την κεφαλή του προστάτη θεού Μπες. Αν και οι κανόνες του παιχνιδιού δεν έχουν επιβεβαιωθεί, πρέπει να έχουν διασωθεί στο γνωστό στη Μέση Ανατολή παιχνίδι «Ελ-ταμπ ελ-σίγκα». Η κίνηση των πιονιών οριζόταν από το ρίξιμο αστραγάλων ή ραβδιών με επιφάνειες σε διάφορα χρώματα. Νικητής ήταν ο παίκτης, ο οποίος έβγαζε πρώτος τα όλα τα πιόνια του εκτός παιχνιδιού.

Αρχικώς το σενέτ ήταν παιχνίδι της επίγειας ζωής των Αιγυπτίων. Έλαβε συμβολική σημασία από την εποχή του Νέου Βασιλείου και ταυτίσθηκε με το επικίνδυνο ταξίδι του νεκρού στον Κάτω Κόσμο. Έτσι θεωρείται ότι συμπεριλαμβανόταν στα κτερίσματα των τάφων όχι μόνον για τη διασκέδασή του αλλά και για τον εσχατολογικό συμβολισμό του, δεδομένου ότι αναφέρεται και απεικονίζεται στη Βίβλο των Νεκρών. Σε αυτή καθώς και σε ταφικές τοιχογραφίες παρουσιάζεται ο νεκρός να παίζει σενέτ με αόρατο αντίπαλο. Η νίκη του, κατά συνέπεια, θα του εξασφάλιζε τη μακαριότητα.

Βιβλιογραφία: Η. Carter, Das Grab des Tut-ench-Amun, Wiesbaden 19752, σελ. 220-221. R.H. Wilkinson, Reading Egyptian art. A hieroglyphic guide to ancient Egyptian painting and sculpture, Λονδίνο 1994, σελ. 210-211. J.H. Taylor (εκδ.), Journey through the afterlife. Ancient Egyptian Book of the Dead, Λονδίνο 2010, σελ. 140-141, 158-159.

 
 
 
 
 
 
Θέση στο μουσείο
|
 
     
     
                         
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ  
 
© ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 2008-2012
El