Αφιέρωμα στο ναυάγιο των Αντικυθήρων...>>
   
 
   
 

Χάλκινοι ήλοι (καρφιά)

Υλικό: Κρατέρωμα χαλκού
Προέλευση: Ναυάγιο Αντικυθήρων.
Από την ανέλκυση του 1976
Χρονολόγηση: 220 π.Χ. (± 43)
Διαστάσεις:
X 19003: 0,34 μ., X 19005: 0,295 μ.,
X 19007α: 0,448 μ., X 19007β: 0,373 μ.,
X 19007γ: 0,33 μ., X 19007δ: 0,345 μ.
Aρ. ευρ.: Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, X 19003, X 19005, X 19007α-δ
Χώρος έκθεσης: Πτέρυγα Περιοδικών Εκθέσεων, Αίθουσα Ι

Χάλκινοι σφυρήλατοι ήλοι από το σκαρί του ναυαγίου των Αντικυθήρων. Εκτενής επιδερμική οξείδωση και στρεβλώσεις στον κορμό, πιθανώς από βίαιη απόσπαση των καθηλωμένων ναυπηγικών στοιχείων. Διαθέτουν ημισφαιρικές κεφαλές και τετράεδρους κορμούς με βαθμιαία μείωση, η διατομή των οποίων τείνει σε κάποιες περιπτώσεις να γίνει κυκλική προς την ακίδα. Κάτω από την κεφαλή, οι ακμές των εδρών έχουν διαμορφωθεί με λοξότμητη τμήση (φάλτσο).

Κατά την περίοδο 1953-1974, ο φυσικός και μελετητής της ιστορίας των επιστημών Derek J. de Solla Price εξέτασε την εσωτερική δομή των θραυσμάτων με τη βοήθεια ραδιογραφιών του φυσικού Χ. Καράκαλου και παρουσίασε μία δεύτερη ανακατασκευή. Κατέληξε ότι το αντικείμενο ήταν ένας ημερολογιακός, μηχανικός υπολογιστής. Τα πορίσματά του δημοσιεύθηκαν σε δύο βαρυσήμαντες μελέτες (1959, 1976) και υπήρξαν καθοριστικά για την μετέπειτα έρευνα.

Από το 1990 και εξής τα θραύσματα εξετάσθηκαν μακροσκοπικά, φωτογραφήθηκαν και ακτινογραφήθηκαν εκ νέου και υποβλήθηκαν σε γραμμική τομογραφία (A.G. Βromley και Μ.Τ. Wright). Προσφάτως εφαρμόσθηκαν στη σχετική έρευνα και οι τεχνικές της τρισδιάστατης επιφανειακής απεικόνισης και υπολογιστικής τομογραφίας. (Ομάδα Μελέτης του Μηχανισμού των Αντικυθήρων). Αυτή η προσέγγιση είχε ως αποτέλεσμα την ανάγνωση περισσοτέρων επιγραφών και τη δημιουργία νέων προτάσεων για την ανακατασκευή του Μηχανισμού.Η χρήση του τετράεδρου σφυρήλατου ήλου μας είναι γνωστή ήδη από την ναυπηγική της κλασικής περιόδου. Στα πλεονεκτήματα του σχήματος και του υλικού συγκαταλέγονται η άριστη καθήλωση, η σταθερότητα πρόσφυσης σε όλο το μήκος του κορμού λόγω της κλιμακούμενης μείωσης της διατομής, η έλλειψη τζόγου, η περιορισμένη οξείδωση και, τέλος, η μεγάλη αντοχή στις πλευρικές εντάσεις. Η αρχική τους θέση, στη ναυπηγική δομή του πλοίου, μας είναι άγνωστη. Παρόμοιας μορφής χάλκινοι ήλοι, έχουν χρησιμοποιηθεί για την καθήλωση των νομέων πάνω στο πέτσωμα. Η απουσία, ωστόσο, στρεβλωμένων σε ορθή γωνία ακίδων, όπως θα αναμενόταν στην περίπτωση αυτή, σε συνδυασμό με το μεγάλο τους μήκος και την παρουσία στρεβλώσεων στα 2/3 του σωζόμενου μήκους, προδίδουν ότι προέρχονται από την περιοχή των υφάλων, της τρόπιδος ή της ιστοπέδης.

Βιβλιογραφία: Ν. Καλτσάς-Ε. Βλαχογιάννη-Π. Μπούγια(επιμ.), Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων: Το πλοίο-οι θησαυροί-ο Μηχανισμός,. Κατάλογος της αρχαιολογικής έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Απρίλιος 2012- Απρίλιος 2013, Αθήνα 2012, 43 αρ. 4 (Γ. Κουτσουφλάκης).

 
 
 
 
 
 
Θέση στο μουσείο
|
 
     
     
                        
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ  
 
© ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 2008-2016
Ελ