Αφιέρωμα στο ναυάγιο των Αντικυθήρων...>>
   
 
   
 

Σπαράγματα μεταλλικών φύλλων

Υλικό: Μόλυβδος
Προέλευση: Ναυάγιο Αντικυθήρων.
Από την ανέλκυση του 1976 (7-7-1976, από βάθος 52 μ.)
Χρονολόγηση: Α΄ μισό του 1ου αι. π.Χ. και πριν
Διαστάσεις: Πάχος 0,0015 μ.-0,004 μ.
Aρ. ευρ.: Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, X 19015
Χώρος έκθεσης: Πτέρυγα Περιοδικών Εκθέσεων, Αίθουσα Ι

Η επένδυση της εξωτερικής επιφάνειας του κύτους των πλοίων με φύλλα μολύβδου, τουλάχιστον έως την ίσαλο γραμμή αλλά, κατά περίσταση, και σε υψηλότερο επίπεδο, μαρτυρείται ήδη από τα τέλη του 4ου αι. π.Χ. στο πλοίο της Κυρήνειας, όταν αυτό είχε γεράσει. Η επένδυση του κύτους γενικεύθηκε κατά τους ελληνιστικούς χρόνους και τη ρωμαϊκή δημοκρατική περίοδο σε νεοναυπηγημένα σκάφη αλλά σταμάτησε στα τέλη του 1ου αι. μ.Χ. Η στιβαρότερη κατασκευή των πλοίων από την αποτελεσματικότερη σύνθεση της τρόπιδας και του σκελετού, καθώς και η μόνωση των αρμών, σε συνδυασμό με την πρόθεση μείωσης του κόστους, θεωρούνται ικανοί λόγοι για την εγκατάλειψη αυτής της πρακτικής.

O Aθήναιος (Δειπνοσοφιστα? 5.207b) είναι αρκετά διαφωτιστικός, όταν περιγράφει τον τρόπο επένδυσης του πλοίου Συρακοσία του Ιέρωνος Β' των Συρακουσών (250-225 π.Χ.). Τα λεπτά φύλλα από μόλυβδο παρακολουθούσαν τις υποκείμενες καμπύλες και στερεώνονταν, με τη βοήθεια μικρών χάλκινων ήλων σε κανονική διάταξη, επάνω από ύφασμα, δορά ζώου ή φύλλα δένδρων εμβαπτισμένα σε ρητίνη ή πίσσα. Τα τελευταία αυτά υλικά στεγανοποιούσαν τα ξύλα. Τα φύλλα μολύβδου, με τη σειρά τους, τα διατηρούσαν στη θέση τους και τα προστάτευαν. Η παρουσία αυτής της επένδυσης απέτρεπε την υπονομευτική για το ξύλο ενέργεια θαλασσίων μικροοργανισμών, όπως του μαλακίου teredo navalis. Η επίπτωση από το βάρος του μολύβδου ήταν αμελητέα, όσο αύξανε το μέγεθος του πλοίου. Οι μικρές ποσότητες μολύβδου στα διάφορα ναυάγια εκλαμβάνονται ως πρώτη ύλη για επισκευές κατά τη διάρκεια των ταξιδιών. Έχει υποστηριχθεί ότι η αφθονία μολύβδου στη Λαυρεωτική και η ιδεώδης θέση της σε σχέση με τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς θα την καθιστούσαν ιδανική για αυτού του είδους την ναυπηγοεπισκευαστική εργασία. Μία τέτοια λειτουργία θα ήταν εύλογη έως τον πρώιμο 1o αι. π.Χ., οπότε τα λαυρεωτικά αργυρεία περιέπεσαν σε παρακμή.

Βιβλιογραφία: Ν. Καλτσάς-Ε. Βλαχογιάννη-Π. Μπούγια (επιμ.), Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων: Το πλοίο-οι θησαυροί-ο Μηχανισμός, Κατάλογος της αρχαιολογικής έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Απρίλιος 2012- Απρίλιος 2013, Αθήνα 2012, 43-44 αρ. (Π. Μπούγια).

 
 
 
 
 
 
Θέση στο μουσείο
|
 
     
     
                        
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ  
 
© ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 2008-2016
Ελ