:: 2015
 
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
     
   
 
 
  2015_Η αιώνια αναζήτηση της ομορφιάς..>>
   
 
   
 

Παγιδεύοντας το είδωλο...

Χάλκινος καθρέφτης με λαβή από ελεφαντόδοντο
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
Συλλογή Προϊστορικών Αρχαιοτήτων, αρ. ευρ. 2898

Προέλευση: Μυκήνες, δρόμος του θολωτού τάφου της Κλυταιμνήστρας
Διαστάσεις: Διάμετρος χάλκινου δίσκου: 18,7 εκ.
Ύψος της λαβής: 16,5 εκ.
Χρονολόγηση: 14ος αι. π.Χ.
Χώρος έκθεσης: Έκθεση Μυκηναϊκών Αρχαιοτήτων, Aίθουσα 4, Προθήκη Μ36.
 
   

Πολυτελής καθρέφτης χειρός, που αποτελείται από χάλκινο δίσκο και λαβή από ελεφαντόδοντο. Ο οξειδωμένος, σήμερα, δίσκος ήταν στην αρχαιότητα καλογυαλισμένος και λειτουργούσε ως η ανακλαστική επιφάνεια του καθρέφτη. Η λαβή αποτελείται από ένα στέλεχος, που μιμείται τον κορμό φοινικόδεντρου με φοινικόφυλλα και από μια τετράπλευρη απόληξη. Σε μια σχισμή της τελευταίας στερεώνεται ο χάλκινος δίσκος και ασφαλίζεται στη θέση του με δύο καρφάκια, στολισμένα με γαλάζιο γυαλί και χρυσές κοκκίδες. Η επιφάνεια της τετράπλευρης απόληξης διακοσμείται με την ίδια ανάγλυφη παράσταση και στις δύο πλευρές: δύο γυναίκες με κοντά σγουρά μαλλιά, σκουλαρίκια και πλούσια μινωική ενδυμασία γονατίζουν η μία απέναντι από την άλλη, κουβαλώντας στον ώμο τους αραχνοΰφαντους σάκους γεμάτους με λουλούδια, πιθανόν άγρια ρόδα.

Η παράσταση αυτή ίσως απηχεί θρησκευτική εορτή, κατά τη διάρκεια της οποίας οι γυναίκες μάζευαν άγρια ρόδα, τα οποία προσφέρονταν στους θεούς είτε στη φυσική τους μορφή, είτε ως αρωματικό λάδι. Η παραγωγή λαδιού αρωματισμένου με ρόδα αναφέρεται στις πινακίδες της Γραμμικής Β γραφής. Είναι βέβαιο ότι τα διάφορα αρωματικά λάδια και αλοιφές κατείχαν σπουδαία θέση στον καθημερινό και τελετουργικό καλλωπισμό γυναικών και ανδρών της Εποχής του Χαλκού. Οι καθρέφτες, εκτός από σκεύος καλλωπισμού, φαίνεται ότι συνδέονταν και με τις θρησκευτικές τελετουργίες, αλλά και με τον κόσμο των νεκρών, καθώς συχνά βρίσκονται σε τάφους. Η ανάγκη για καλλωπισμό και η φροντίδα της εμφάνισης των Μυκηναίων γυναικών αντικατοπτρίζεται στις τοιχογραφίες με κορυφαίο παράδειγμα την Μυκηναία, που απεικονίζει μια θεότητα. Η όμορφη γυναίκα με τα βαμμένα σε ζωηρό κόκκινο χρώμα χείλη και αυτιά, τα τονισμένα με μαύρο χρώμα μάτια και φρύδια, το περίπλοκο χτένισμα και τα πλούσια κοσμήματα, πρέπει να πλησιάζει στην εικόνα, που θα έβλεπαν στον αστραφτερό χάλκινο καθρέφτη τους οι μυκηναίες αρχόντισσες.

Κατερίνα Κωστάντη

Βιβλιογραφία:
Chr. Tsountas-J. Manatt, The Mycenaean Age, London 1897.
J.Cl. Poursat, Catalogue des ivoires myceniens du Musee National d' Athenes, Paris 1977.
Αικ. Παπαευθυμίου-Παπανθίμου, Σκεύη και σύνεργα του καλλωπισμού στον κρητομυκηναϊκό χώρο, Διδ. Διατριβή, ΑΠΘ, Επιστημονική Επετηρίδα της Φιλοσοφικής Σχολής, Παράρτημα αρ. 23, Θεσσαλονίκη 1979.
Μ. Βλασσοπούλου-Καρύδη, «Ελεφάντινες λαβές κατόπτρων με ανάγλυφες γυναικείες μορφές της Μυκηναϊκής Συλλογής», το Μουσείον 1 (2000), 39-50.
Χρ. Μπουλώτης, «Από ένα κάτοπτρο του θολωτού τάφου της Κλυταιμνήστρας στον κνωσιακό μήνα των ρόδων (wo-de-wi-jo me-no)», Δ. Δανιηλίδου Ιεπιμ.), ΔΩΡΟΝ. Τιμητικός τόμος για τον καθηγητή Σπύρο Ιακωβίδη, Ακαδημία Αθηνών-Κέντρο Ερεύνης της Αρχαιότητος. Σειρά Μονογραφιών 6, Αθήνα 2009, 457-494.
C. Paschalidis, "Reflections of Eternal Beauty. The Unpublished Context of a Wealthy Female Burial from Koukaki, Athens and the Occurrence of Mirrors in Mycenaean Tombs", M.-L. Nosch, & and R. Laffineur,(eds), Kosmos: Jewellery, Adornment and Textiles in the Aegean Bronze Age. Proceedings of the 13th International Aegean Conference/13e Rencontre egeenne internationale, University of Copenhagen, Danish National Research Foundation's Centre for Textile Research, 21-26 April 2010, Aegaeum 33, Leuven and Liege: Peeters 2012, 547-557.
D.J. Mason, "The date of the tomb of Clytemnestra", ABSA 108 (2013), 97-119.


 
 
 
 
  Σχεδιαστική αναπαράσταση της λαβής...>>
 
Άλλοι καθρέφτες στο ΕΑΜ: 1 | 2 | 3 | 4 | 5
 
 
|
 
 
     
                        
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ  
 
© ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 2008-2016
Ελ