Εκθέματα του μήνα

Δείτε τα εκθέματα των περασμένων χρόνων

2022Στιγμές ξεγνοιασιάς

Η ανάγκη του ανθρώπου για παιχνίδι, μουσική και χορό, για επαφή με τους άλλους, χάνεται στα βάθη των αιώνων, αφού έτσι μόνο κατάφερνε πάντα να έχει μία ανάπαυλα από τις αντιξοότητες και να συνεχίζει. Άνθρωποι σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, ξόρκιζαν τις ατυχίες ή απλά τον μόχθο της καθημερινότητας με γιορτές, πομπές και θυσίες στους θεούς. Για τον Πλάτωνα (Nόμοι, 635Δ) άλλωστε, οι γιορτές ήταν το δώρο των θεών στους ανθρώπους ως ανταμοιβή  στον κοπιαστικό βίο τους ενώ η δίψα για παιχνίδι ενυπάρχει στην ανθρώπινη φύση.

Στην αρχαία Ελλάδα, τις μικρές και μεγάλες χαρές συνόδευε πάντα το τραγούδι και αποτελούσε το τελετουργικό τους περίβλημα, όπως ο κώμος στο τέλος του συμποσίου ή ο υμέναιος στον γάμο, ενώ η συνάθροιση ή πανήγυρις είχε όλα όσα χαρακτηρίζουν και σήμερα τα λαϊκά πανηγύρια: συζητήσεις, παιχνίδια αλλά και θεάματα, μουσική και χορούς. Για αυτές τις μικρές ανάπαυλες κάνει λόγο και ο Περικλής, το 430 π.Χ., στον περίφημο Επιτάφιο (Θουκυδίδης ΙΙ, 38): Καὶ μὴν καὶ τῶν πόνων πλείστας ἀναπαύλας τῇ γνώμῃ ἐπορισάμεθα, ἀγῶσι μέν γε καὶ θυσίαις διετησίοις νομίζοντες, ἰδίαις δὲ κατασκευαῖς εὐπρεπέσιν, ὧν καθ᾽ ἡμέραν ἡ τέρψις τὸ λυπηρὸν ἐκπλήσσει (Και πέρα απ’  αυτά εξασφαλίσαμε για το πνεύμα μας πολλούς τρόπους ξεκούρασης από τους κόπους, έχοντες τη συνήθεια να τελούμε γιορτές, με αγώνες και θυσίες, που καλύπτουν ολόκληρο το χρόνο και έχουμε συγυρισμένα νοικοκυριά που η καθημερινή τους ευχαρίστηση διώχνει τη λύπη μακριά) (ελεύθερη μετάφραση).

Με τη σκέψη μας στη δύσκολη περίοδο που διανύουμε, το θέμα της φετινής διαδικτυακής δράσης «Έκθεμα του Μήνα» είναι αφιερωμένο στις πλείστες ανάπαυλες, στις μικρές χαρές που μας ηρεμούν, μας διασκεδάζουν, μας φέρνουν κοντά τον ένα στον άλλο και μας βοηθούν να «δραπετεύσουμε» από την πραγματικότητα, ιδίως όταν αυτή γίνεται δυσάρεστη. Σκηνές από το παρελθόν, αποτυπωμένες σε αγγεία, τοιχογραφίες και γλυπτά, που διαφυλάσσουν όμορφες στιγμές, μας αποκαλύπτονται ως μία ανάμνηση, αλλά και υπόσχεση για αυτά που θα έρθουν. Στις 22 κάθε μήνα, ένα νέο έκθεμα θα προβάλλεται, έτοιμο να διηγηθεί μια νέα ιστορία.

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

1. Μουσών Δώρα. Μουσικοί και χορευτικοί απόηχοι από την Αρχαία Ελλάδα, Κατάλογος Έκθεσης, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 1/7-15/9/2004, ΥΠΠΟ Αθηνά 2004.

2. Chaniotis, A., Festivals and Contests in the Greek World, ThesCRA 7, 2011, 1-43, 160-172 https://www.academia.edu/3575491/Festivals_and_Contests_in_the_Greek_World angelos chaniotis

3. Hitchcock, L. Laffineur, R., Crowley, J.L. (eds.), Dais: the Aegean feast: proceedings of the 12th International Aegean Conference, University of Melbourne, Centre for Classics and Archaeology, 25-29 March 2008, Aegaeum 29, Universite de Liege, 2008.